भारतको दक्षिणी राज्य केरला फेरि एकपटक कोरोना भाइरसका कारण चर्चामा आएको छ। सन् २०१९ जस्तै यो राज्य फेरि भारतमा कौतुहलता जगाउने कोरोना भाइरसको नयाँ भेरियन्टको परीक्षण प्रयोगशाला बनेको छ। यस पटक केरला कोरोनाको नयाँ भेरियन्टसँग लडिरहेको छ, जसको नाम जेएन-१ राखिएको छ।
यसपाली पनि लड्ने र जित्ने त्यही अठोट केरलामा देखिएको छ, जुन दुई वर्षअघि महामारीको समयमा देखिएको थियो। कोभिड विशेषज्ञ समितिका सदस्य डा. अनिश टीएसले १०० पोजिटिभ केसमध्ये ५० प्रतिशतमा कुनै पनि लक्षण देखा नपरेको बताए। कतिपय ठाउँमा यस्ता व्यक्ति पनि परीक्षण गराइरहेका छन् जसले पोजेटिभ आफन्तसँग टाढैबाट भेटेका थिए। उनले भने, ‘जनता सचेत छन् । उनीहरु डराएका छन् । मानिसहरू निजी तथा सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा जाँचका लागि पुगिरहेका छन्।’
निजी क्षेत्रको कुरा गर्ने हो भने त्यहाँ पनि परीक्षणका लागि धेरै सावधानी अपनाइएको छ । शल्यक्रिया गर्नुअघि आवश्यक पर्ने परीक्षण वा अन्य परीक्षण लगायत ८२ प्रतिशत परीक्षण निजी क्षेत्रबाट हुने गरेको छ । यीमध्ये करिब ५० प्रतिशतमा नयाँ भेरियन्टका लक्षणहरू देखिएको पाइएको छ । यो भेरियन्टलाई ‘अत्यधिक संक्रामक’ भनेर वर्णन गरिएको छ।
कत्तिको संक्रामक छ त नयाँ भेरियन्ट?
प्रख्यात भाइरोलोजिस्ट डा. टी जेकब जोनले भने, “यो धेरै घातक होइन तर यो धेरै छिटो फैलिन्छ। यो ४० भन्दा बढी देशहरूमा फैलिएको छ। हामीलाई ओमिक्रोनको बारेमा थाहा त छ नि, त्यसैले यसको बारेमा त्यति धेरै डराउनुपर्ने आवश्यक छैन। हाच्छ्युँबाट निस्कने कणहरू मार्फत यो हावामा फैलिन्छ।”
डाक्टर गगनदीप कांगले भने, “यो इन्फ्लुएन्जाभन्दा खतरनाक छ। वृद्धवृद्धा र अन्य रोगबाट पीडित व्यक्तिहरू यसबारे गम्भीर हुनुपर्छ। यदि तपाईंलाई श्वासप्रश्वासको संक्रमणले छिट्टै च्याप्छ भने तपाईंले सावधानी अपनाउनु पर्छ। मास्क लगाउनुहोस्, भीडभाड भएको ठाउँमा नजानुहोस् र आफूलाई सुरक्षित राख्न के गर्न सकिन्छ भनेर सोच्नुहोस्।”
डा. अनिशले भने, “केरलाको ७० प्रतिशत जनसंख्यालाई कम्तिमा एक डोज खोप लगाइएको छ। खोप नलिनेहरू कुल जनसंख्याको तीन प्रतिशत मात्र छन्। तर हाल संक्रमित भएकामध्ये ३० प्रतिशत यी तीन प्रतिशतकै हुन्।”
उनले अगाडि भने, “मानिसहरूले पहिल्यै लिएको खोपले अझै पनि काम गरिरहेको स्पष्ट छ। आईसीएमआर अध्ययनका अनुसार यो खोप मृत्यु रोक्न प्रभावकारी छ र यदि थप दुई डोज दिइयो भने जीवन बचाउन सकिन्छ, तर थप डोजले सुरक्षा गर्छ कि गर्दैन भन्ने प्रमाण भने हामीसँग छैन।”
भाइरसबाट सङ्क्रमित व्यक्तिमा बन्ने एन्टिबडीहरू यथावत रुपमा रहिरहन्छ त् भन्ने प्रश्नमा उनले भने, ‘यो त्यस्तै कुरा हो जस्तो कि तपाईंसँग मुख्य ढोकाको चाबी त छ तर घरको अन्य ढोकाको चाबी छैन। धेरैजसो रोगहरूमा पनि यस्तै हुन्छ। कोभिड एक महामारी हो, यदि तपाईंले खोप लिनुभएको छ भने पनि त्यसबाट उम्कने तरिकाहरूको विकास कोभिड भेरियन्टले गर्दछ। यो जेएन-१ मा पनि हुन सक्छ। जहाँसम्म हामीलाई थाहा भएअनुसार कोभिड भाइरसले उमेर र रोगसँग फरक व्यवहार गरेको देखिन्छ।”
बुस्टर डोजले यसमा फाइदा गर्छ त भन्ने प्रश्नमा डा. गगनदीप काङ भन्छन्, “सामान्यतया तपाई स्वस्थ हुनुहुन्छ र खोप लिनुभएको छ, त्यसपछि पनि सङ्क्रमण भयो भने दोस्रो खोपले फाइदा पुग्दैन। यो खोपले बढी जोखिममा रहेका मानिसहरूलाई मात्रै फाइदा पुर्याउनेछ। यस्ता व्यक्तिमा वृद्धवृद्धा पनि पर्छन् । बूस्टर खुराकले केही महिनाको लागि मात्र सुरक्षा गर्न सक्छ।”
यस विषयमा डा. जोनको धारणा भने अलि फरक छ। उनी भन्छन्, ” कुनै नयाँ खोपको आवश्यकता त छैन तर बुस्टर डोज दिनु राम्रो हो। तर फाइदा र जोखिमहरू मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। गम्भीर साइड इफेक्ट नहुने कुनै पनि खोप गम्भीर कोभिडको जोखिममा रहेका मानिसहरूका लागि आरक्षित हुनुपर्छ। रोगको जोखिम खोप दिने जोखिम भन्दा ठूलो छ।”
डा. जोन अगाडि भन्छन्, “उदाहरणका लागि, एडेनो भेक्टर भ्याक्सिन वा एमआरएनए भ्याक्सिन। भारतको कोभ्याक्सिन सय प्रतिशत सुरक्षित छ तर यसलाई प्राप्त गर्न गाह्रो छ। यसका लागि राम्रो नीति बनाउन आवश्यक छ।”
