पृथ्वीमा जीवन कसरी सुरु भयो? त्यहाँ एक विश्वास छ कि पृथ्वीमा जीवन को आधारभूत तत्वहरु अन्तरिक्षबाट आएको हो। अब यस सिद्धान्तसँग सम्बन्धित केही थप प्रमाणहरू फेला परेका छन्। ४५० करोड वर्ष पुरानो क्षुद्रग्रहको नमूनामा पानी र कार्बन भेटिएको छ।
पानी र कार्बन, यी दुवै तत्वहरू हाम्रो ग्रहको संरचनामा महत्त्वपूर्ण छन्। नासाका प्रशासक बिल नेल्सनले मिडियालाई भने, “क्षुद्रग्रह कणहरूको प्रारम्भिक अनुसन्धानले हाइड्रेटेड माटोको खनिजको रूपमा प्रचुर मात्रामा पानी भएको नमूनाहरू फेला पारेको छ।”
बिल नेल्सनले भने कि यो पृथ्वीमा ल्याइएको सबैभन्दा कार्बनयुक्त क्षुद्रग्रहको नमूना हो। यसमा कार्बन खनिज र जैविक अणु दुवै रूपमा उपस्थित छ।
यो क्षुद्रग्रहको नमूना नासाको ओसिरिस-रेक्स मिसन अन्तर्गत संकलन गरिएको हो। ओसिरिस-रेक्सको पूरा नाम हो – उत्पत्ति, स्पेक्ट्रल व्याख्या, संसाधन पहिचान र सुरक्षा-रेगालिथ एक्सप्लोरर। यो पहिलो अमेरिकी अभियान हो, जसले क्षुद्रग्रहको नमूना पृथ्वीमा ल्यायो।
अभियानको उद्देश्य
यो अभियान सेप्टेम्बर ८, २०१६ मा सुरु भएको थियो। नासाले पठाएको अन्तरिक्ष यानले पृथ्वीको नजिक रहेको क्षुद्रग्रह बेन्नुको यात्रा गर्यो र यसको सतहबाट ढुङ्गा र धुलोका नमूनाहरू संकलन गर्यो। यी नमूनाहरू सेप्टेम्बर २०२३ मा पृथ्वीमा पठाइएका थिए।
यसको विधि पनि रोचक थियो। अन्तरिक्ष यान आफैंले नमूनाहरू लिएर पृथ्वीमा अवतरण गरेन, बरु संकलन गरिएका नमूनाहरूलाई क्याप्सुलमा राखेर पृथ्वीको कक्षमा छोडिदियो। त्यसपछि यो क्याप्सुल प्यारासुटको माध्यमबाट उटाहको मरुभूमिमा रहेको रक्षा विभागको बेसमा पुग्यो, जहाँ टोली यसको पर्खाइमा थियो। त्यसबेलादेखि, यी नमूनाहरू ह्युस्टनमा नासाको जोन्सन स्पेस सेन्टरमा अनुसन्धान भइरहेको छ।
यस अभियानको उद्देश्य ग्रहहरू कसरी बन्यो र पृथ्वीमा जीवन कसरी सुरु भयो भनेर बुझ्नु थियो। यससँग सम्बन्धित एउटा परिकल्पना यो छ कि अर्बौं वर्ष पहिले पृथ्वीसँग ठोक्किएका क्षुद्रग्रहहरूले यस ग्रहमा पानी र जीवनका आधारभूत तत्वहरू ल्याए।
यी नमूनाहरूको सहयोगमा वैज्ञानिकहरूले पृथ्वीमा क्षुद्रग्रहको सम्भावित प्रभावलाई अझ राम्ररी बुझ्ने प्रयास गरिरहेका छन्। साथै, यदि बेन्नु कहिल्यै पृथ्वीसँग ठोक्कियो भने, यसलाई कसरी व्यवहार गर्ने? भन्ने विषयमा पनि अध्ययन भइरहेको छ। अहिले बेन्नु पृथ्वीसँग ठोक्किने सम्भावना नरहेको भए पनि यसको सम्भावना २३०० सम्म बढ्न सक्छ।
जापानले पनि यस्तो नमुना ल्याइसकेको छ
क्षुद्रग्रहबाट लिएको नमूना पृथ्वीमा ल्याउने यो पहिलो प्रयास थिएन। यसअघि जापानले पनि दुई पटक यस्तो काम गरिसकेको छ। यसको हायाबुसा-२ मिसनले सन् २०१० र २०२० मा अन्तरिक्षबाट जापानमा ढुङ्गा ल्याएको थियो।
यद्यपि, जापानले मात्र ५.४ ग्राम तौलको नमूना ल्याउन सक्यो, जबकि नासा मिसनले २५० ग्राम नमूना ल्याएको थियो। अन्वेषकहरूले हाल नमूनाको मुख्य भागको जाँच गरिरहेका छैनन्, तर यसको सट्टा “बोनस कणहरू” मा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्। यो कालो धुलो र धुलोको थुप्रोको भाग हो जसको तह नमूना कलेक्टर वरिपरि बेरिएको छ।
नासाले किन बेन्नुलाई रोज्यो?
नासाले बेन्नुलाई यस मिसनका लागि सोचेर नै छनोट गरेको थियो। बेन्नुको कक्षा पृथ्वीको कक्षासँग मेल खान्छ। यस्तो अवस्थामा अन्तरिक्ष यानलाई त्यहाँ जान र गएर पृथ्वीमा फर्किन सजिलो थियो। जबकि एस्टेरोइड बेल्ट भनिने अन्तरिक्षको भाग मंगल र बृहस्पति ग्रहहरूको बीचमा पर्दछ र यो हामीबाट धेरै दूरीमा छ।
